အဆိပ္သီး သို့မဟုတ္ တညင္းသီး

ေဆာင္းပါးရွင္ တင္ထက္ထက္ေဇာ္

တညင္းသီး။
တညင္းသီးကို အဂၤလိပ္ဘာသာျဖင့္ Djenkol Bean ဟုေခၚၿပီး၊ ေဆးသိပၸံအမည္မွာ Pithecolobium –lobatum ျဖစ္ သည္။ တညင္းသီးသည္ မိုးဥတုတြင္လွိုင္လွိုင္ေပၚတတ္ေသာ ရာသီစာ အသီးတစ္မ်ိဳးျဖစ္သည္။

စိုစြတ္ေသာ ေတာင္ေပၚေဒသ မ်ားတြင္ ေပါက္ေလ့ရွိၿပီး မ်ားေသာအားျဖင့္ ဧၿပီလေနာက္ဆုံးပတ္ ႏွင့္ ေမလမ်ားတြင္ ခူးဆြတ္ေလ့ရွိသည္။ ျမန္မာနိုင္ငံ၏ ရခိုင္ ျပည္နယ္၊ ကရင္ျပည္နယ္၊ ပဲခူးတိုင္း၊ ေရႊက်င္ ႏွင့္ သံေတာင္ႀကီးေဒသမွထြက္ရွိေသာ တညင္းသီးက အရသာပို၍ စီးပိုင္လွသျဖင့္ လူႀကိဳက္မ်ားသည္။ ေလ့လာမွုမွတ္တမ္းမ်ားအရ တညင္းသီးကို ျမန္မာတို့စားသုံးခဲ့သည္မွာ ႏွစ္ေပါင္း ၂၀၀ ေက်ာ္ခဲ့ၿပီျဖစ္ ေၾကာင္းသိရသည္။

တညင္းသီး၏ ထူးျခားေသာ အစြမ္းသတၱိတစ္မ်ိဳးရွိသည္။ ၄င္းမွာ ခံတြင္းပ်က္ၿပီး စားခ်င္ေသာက္ခ်င္စိတ္ မရွိသူတို့ကို တညင္းသီး၏ ေစးထန္း၍၊ ဖန္ၿပီးစပ္ေသာအရသာတို့က လၽွာေပၚရွိ အရသာဖုမ်ားကို နိုးၾကားေစကာ စားခ်င္ေသာက္ခ်င္စိတ္ ျဖစ္ ေပၚခံစားလာေစနိုင္သည္။ ထို့ေၾကာင့္“တညင္းသီးကို အဘယ္အေၾကာင္းေၾကာင့္ ႀကိဳက္ႏွစ္သက္ၾကသနည္းဟူမူ ႏွုတ္ၿမိန္ေသာ အစားအစာျဖစ္၍” ဟု ဆိုနိုင္ပါသည္။

တညင္းစားဖြယ္စုံ။

တညင္းသီးကို ျပဳတ္၍ေသာ္လည္းေကာင္း၊ မီးဖုတ္(မီးအုံး)၍ေသာ္လည္းေကာင္း၊ တညင္းသီးႏုႏုကို ဆားရည္စိမ္၍ ေသာ္လည္းေကာင္း ငပိရည္အတို့အျမႇုပ္အျဖစ္စားၾကသည္။ တညင္းသီးျပဳတ္ကို ဆီဆမ္းဆားျဖဴး၍စားျခင္း၊ တညင္းသီးျပဳတ္ ကိုေထာင္းထု၍ ၀က္သားျဖင့္ဆီျပန္ခ်က္ျခင္း၊ တညင္းသီးရင့္ရင့္ကို စိုစြတ္ေသာ သဲတြင္ႏွစ္ထား၍ အစို့အေညႇာက္ ထြက္လာ သည္အထိ တညင္း၀က္ျပဳလုပ္ကာ ေၾကာ္၍ (သို့မဟုတ္) မီးအုံး၍စားျခင္း၊ တညင္းသီးျပဳတ္ကို ပါးပါးလွီး၍ လက္ဖက္သုပ္တြင္ ထည့္စားျခင္း၊ တညင္းသီးျပဳတ္ကို ခပ္ပါးပါးျဖစ္ေအာင္ ေထာင္းႀကိတ္ကာ အုန္းနို့ဆမ္း၍ တညင္းသီးအုန္းနို့ဆမ္းအျဖစ္ ၿမိန္ယွက္ စြာ စားေသာက္ေလ့ရွိသည္။

တညင္းသီးအဆိပ္သင့္ျခင္း။

တညင္းသီးစားျခင္းကို က်န္းမာေရးရွုေထာင့္အရ လုံး၀ လက္မခံသင့္ေသာ အစားအစာျဖစ္သည္။ တညင္းသီးတြင္ လူကို အက်ိဳးျပဳေသာ ဗီတာမင္ဓာတ္ လုံး၀ ပါဝင္မွုမရွိဘဲ၊ ဒုကၡေပးနိုင္ေသာ Djenkolic အက္ဆစ္ (ေခၚ) အဆိပ္ဓာတ္ ၀.၃ ရာခိုင္ႏွုန္းမွ ၁.၃ ရာခိုင္ႏွုန္းအထိ ပါဝင္ေနသည္။

ထို့ေၾကာင့္ တညင္းသီးဟာ အဆိပ္သင့္တတ္ေသာ အစားအစာတစ္ခုျဖစ္သည္။ တညင္းသီး အဆိပ္သင့္ျခင္းကို ေဆးသိပၸံနည္းအရ Djenkilism ဟု ေခၚသည္။ တညင္းသီးအဆိပ္၏ ဖြဲ႕စည္းပုံေမာ္လီက်ဳးက အပ္ေခ်ာင္းပုံ ေလးေတြကို ပုတီးကဲ့သို့သီထားေသာ ပုံသ႑ာန္ျဖစ္ကာ၊ ရွည္လ်ားၿပီး တစ္ခုႏွင့္တစ္ခု အလြယ္တကူ ခ်ိတ္တြယ္နိုင္သည္။

အစာ စားေသာက္ျခင္းမွ လူသားတို့ခႏၶာကိုယ္တြင္း ၀င္ေရာက္လာေသာ အဆိပ္ကို အသည္းက ပ်က္ျပယ္ေအာင္လုပ္ေပးေလ့ရွိၿပီး၊ ေက်ာက္ကပ္၏တာ၀န္မွာ ခႏၶာကိုယ္ထဲက အညစ္အေၾကးေတြကို စြန္႔ထုတ္ေပးသည္။

သို့ေသာ္ တညင္းသီးၿပီးေသာအခါ ပါဝင္ အဆိပ္ေတြက ေသြးထဲကို ဦးစြာေရာက္ရွိသြားသည္။ ၿပီးမွသာ အသည္းဆီသို့ ေရာက္လာသည္။ အသည္းက ခႏၶာကိုယ္ထဲရွိအဆိပ္ေတြကို ပ်က္ျပယ္ေအာင္လုပ္ေပးနိုင္ေသာ္လည္း တညင္းသီးမွာပါရွိေသာ အဆိပ္ကို ပ်က္ျပယ္ေအာင္ မစြမ္းေဆာင္နိုင္ေပ။

ထိုအခါ အဆိပ္မ်ားကို ေက်ာက္ကပ္က စြန္႔ထုတ္ဖို့ ႀကိဳးစားရသည္။ သို့ေသာ္ တညင္းသီးအဆိပ္ေမာ္လီက်ဳးမ်ား တည္ေဆာက္မွုပုံစံေၾကာင့္ ဆီးႁပြန္ငယ္ေလးေတြ ပိတ္ဆို့တတ္သည္။ ထို့ျပင္ အပ္ေခ်ာင္းပုံ အဆိပ္ေမာ္လီက်ဳးေတြ၏ ထိုးစိုက္မွုေၾကာင့္ ေသြးေၾကာေလးေတြ ေပါက္တတ္သည္။ သို့ျဖစ္ရာ ဆီးထဲေသြးပါျခင္း၊ ဆီးခ်ဳပ္ျခင္း၊ ဆီးနည္းျခင္း စသည္တို့ျဖစ္ေပၚခံစားရသည္။ အဆိုးဆုံးေသာအေျခအေနတြင္ ဆီးလမ္းေၾကာင္းပိတ္ၿပီး ဆီး လုံးဝ သြားမရျဖစ္ လာပါလိမ့္မည္။

ေက်ာက္ကပ္ႏွစ္ခုစလုံးက ဆီးမထြက္နိုင္သျဖင့္ တင္းလာၿပီး မခံမရပ္နိုင္ေအာင္နာက်င္လာမည္။ ေသြးထဲမွာ Urea နဲ႔ အဆိပ္အေတာက္ေတြမ်ားလာၿပီး ေဆး႐ုံကိုအခ်ိန္မီ တက္ေရာက္ကုသမွု မခံယူပါက အသက္ေသဆုံးနိုင္ပါသည္။ ထိုျဖစ္စဥ္ကို ႐ုတ္တရက္ ေက်ာက္ကပ္ပ်က္စီးျခင္း (Acute renal failure) ဟုေခၚသည္။ ေက်ာက္ကပ္သန္႔စင္စက္ (Renal dialysis) ႏွင့္ အခ်ိန္မီ ကုသနိုင္မွသာ အျမန္ဆုံးသက္သာနိုင္လိမ့္မည္။

ျမန္မာနိုင္ငံႏွင့္ တညင္းသီးအဆိပ္သင့္ျပႆနာ။

တညင္းသီးေပါေသာ စစ္ကိုင္းတိုင္း၊ ရခိုင္ျပည္နယ္၊ ကရင္ျပည္နယ္၊ ပဲခူးတိုင္း၊ ေရႊက်င္ ႏွင့္ သံေတာင္ႀကီးေဒသေတြမွာ တညင္းသီး အဆိပ္သင့္မွု အမ်ားဆုံးေတြ႕ရသည္။ မိုးရာသီတြင္ အဆိုးဆုံးျဖစ္ၿပီး ႏွစ္စဥ္ အဆိပ္သင့္မွုေၾကာင့္ အသက္ဆုံးရွုံးမွု ရွိၾကသည္။ အထူးသျဖင့္ အဆိပ္သင့္ေသာအခါ ေဆး႐ုံတက္ေရာက္ၿပီး စနစ္တက်ကုသမွု မခံယူနိုင္ပါက ေသဆုံးဖို့အခြင့္အ လမ္း ပိုမ်ားသည္။

အႏၲရာယ္ေျဖေလ်ာ့၍ စားသုံးနည္း။

တညင္းသီးသည္ ေက်ာက္ကပ္က်န္းမာေရးအတြက္ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးမ်ားလွေသာ္လည္း၊ မစားရမေနနိုင္ ခံတြင္းေတြ႕ သူမ်ားအတြက္ အႏၲရာယ္ေျဖေလ်ာ့ စားသုံးနည္းလမ္းမ်ားကို ေအာက္ပါအတိုင္း ေဖာ္ျပေပးလိုပါသည္။

· တညင္းသီးကို မီးဖုတ္၍ (လုံး၀) မစားသင့္ေပ။ အဘယ္ေၾကာင့္ဆိုေသာ္ တညင္းသီးအဆိပ္က မီးအပူခ်ိန္ ၃၀၀ ဒီဂရီစင္တီဂရိတ္ေက်ာ္မွသာ ဓာတ္ျပယ္ပ်က္စီးနိုင္သည္။ ေရဆူမွတ္သည္ ၁၀၀ ဒီဂရီစင္တီဂရိတ္ မၽွသာရွိ၍ ဓာတ္ပ်က္ျပယ္နိုင္စြမ္း မရွိေပ။ အကယ္၍ မီးဖုတ္၍စားသည့္အခါ အဆိပ္ေတြက ဓာတ္လည္းမျပယ္၊ အျပင္ လည္း မေရာက္ေတာ့ဘဲ ၁၀၀ ရာခိုင္ႏွုန္းျပည့္ ခႏၶာကိုယ္တြင္းေရာက္ရွိေနၿပီး ဒုကၡႀကီးစြာ ေပးပါေတာ့သည္။

· တညင္းသီးတြင္ပါရွိေသာ အဆိပ္ဓာတ္မ်ားက ေရျဖင့္ျပဳတ္ေသာအခါ တစ္ႀကိမ္တည္းနဲ႔ မလုံေလာက္နိုင္ပါ။ အနည္းဆုံး သုံးႀကိမ္မွ ငါးႀကိမ္ထိ ေရမ်ားမ်ားျဖင့္ ျပဳတ္ေပးရပါမည္။ ျပဳတ္ၿပီးေသာေရေတြကို သြန္ပစ္ၿပီး ေရ အသစ္ႏွင့္ ထပ္မံျပဳတ္ပါ။ ထိုမွသာ အႏၲရာယ္ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား ေလ်ာ့သြားနိုင္ပါလိမ့္မည္။

· ျမန္မာေဆးက်မ္းတစ္ေစာင္ျဖစ္ေသာ “ ဇီဝိတေဆးက်မ္း ” တြင္ တညင္းသီးသည္ အခိုးအနံ့ျပင္း၊ အဆိမ့္မ်ား၏။ ဝါေယာဓာတ္သြားရန္ အာကာသရ၍ ပထဝီဓာတ္ကို ျဖစ္ေစ၏။ မပူလြန္း၊ မေအးလြန္း မၽွတေသာ ေတေဇာဓာတ္ ရွိ၏ ဟုဆိုထားသည္။ ထို့ေၾကာင့္ တညင္းစားမိ၍ ပိတ္ေသာ အာကာသဓာတ္မ်ားကို ျပန္ဖြင့္ေစဖို့အတြက္ –

(က) တညင္းသီးစားေသာအခါ ေရွာက္ရြက္ျဖင့္ ေရာ၍ တို့ျမႇုပ္စားေပးပါ။

( ခ) တညင္းသီးျပဳတ္ေသာအခါ သၾကားအနည္းငယ္ ႏွင့္ ေရွာက္ရြက္ထည့္၍ ျပဳတ္ပါ။

· တညင္းသီးအဆိပ္သည္ ဆားရည္တြင္အလြယ္တကူ ေပ်ာ္ဝင္နိုင္သည္။ ထို့ေၾကာင့္ တညင္းသီးစားသုံးနည္း မ်ိဳးစုံ အနက္ ဆားရည္စိမ္စားျခင္းက အဆိပ္ေတြကို အေတာ္အတန္ ေလ်ာ့နည္းသြားသျဖင့္ အႏၲရာယ္အနည္းဆုံး ဟု ဆိုနိုင္ပါသည္။

ႁခြင္းခ်က္။

တညင္းသီးက ေက်ာက္ကပ္ကို လြန္စြာဆိုးက်ိဳးျပဳေစသည္ မွန္ေသာ္လဲ၊ တညင္းသီးႀကိဳက္သူမ်ားအတြက္ အဆိုးထဲက အေကာင္းဆိုသလို သတင္းေကာင္းတစ္ခု ရွိေနပါသည္။ လူသိနည္းေသာ သတင္းေကာင္းဟု ဆိုရမည္။ ျမန္မာ့ေဆးက်မ္း တစ္ ေစာင္ျဖစ္ေသာ “ ေဆးအဘိဓာန္ ” တြင္ တညင္းသီးသည္ကား သလိပ္အားႀကီးေသာ္ လည္းေကာင္း၊ ေလအားႀကီးေသာ္ လည္း ေကာင္း၊ သည္းေျခဆာေလာင္ေသာ္ လည္းေကာင္း၊ အပူႏွင့္တကြျဖစ္ေသာ အပုပ္နာကို ေသာ္လည္းေကာင္း၊ ပါဒရက္ ေျခက တက္ေသာ အနာကိုလည္းေကာင္း ခ်မ္းသာေစတတ္၏ ဟုဆိုထားသည္။ ထို့ေၾကာင့္ ပန္းနာရင္က်ပ္ေရာဂါသည္မ်ား၊ ေလနာေရာ ဂါသည္မ်ား၊ စိတ္မတည္မၿငိမ္ ျဖစ္ေနသူမ်ားအတြက္ တညင္းသီးက သင့္တင့္ပါသည္။ မည္သို့ပင္ဆိုေစကာမူ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳး မ်ားလွေသာ တညင္းသီးကို ေရွာင္နိုင္ေလ ေကာင္းေလျဖစ္ပါသည္။

ေဘးျဖစ္ေစေသာ တညင္းသီး။

ေဆးသိပၸံနည္းအရ PH မ်ားေလ ေပ်ာ္ဝင္မွု Solubility မ်ားေလျဖစ္သည္။ အနံ့ျပင္းျပင္း၊ အဆိပ္ျပင္းျပင္း တညင္းသီး စား ၿပီးေသာအခါ ခံတြင္းနံ၊ ဆီးနံ၊ ၀မ္း(မစင္)နံျခင္းေတြက ခႏၶာကိုယ္တြင္း အဆိပ္ေတြဝင္ေနၿပီျဖစ္ေၾကာင္း လက္ေတြ႕ေဖာ္ျပေနပါ သည္။ အထူးသျဖင့္ မ်က္စိနာေနခ်ိန္ တညင္းသီး လုံး၀ မစားသင့္ေပ။ ေသြးတိုးေရာဂါရွိသူမ်ားႏွင့္လည္း မတည့္ေပ။ မၾကာခဏ ၀မ္းခ်ဳပ္တတ္သူမ်ားအေနျဖင့္ တညင္းသီး မစားသင့္ေပ။ ထို့ေၾကာင့္ တညင္းသီးစားၿပီးေနာက္ ခႏၶာကိုယ္ကိုလည္း ဒုကၡေပးသလို၊ ေရအိမ္(Toilet)ထဲမွာလည္း အနံ့ဆိုးေပးေသာ “အဆိပ္သီး” ကို အာသာငမ္းငမ္းစားသုံးျခင္းမွ ေရွာင္ရွားသင့္ပါေၾကာင္း အႀကံျပဳ လိုက္ရပါသည္။

မွတ္ခ်က္။

· တညင္းသီးစားေသာအခါ အသီးညႇာကို ဖယ္၍ စားပါ။

· တညင္းသီိးကို မေရွာင္နိုင္၍ စားသုံးမိသည့္အခါျဖစ္ေစ၊ အုန္းနို့ႏွင့္ ေရာေႏွာခ်က္စားမိလၽွင္ျဖစ္ေစ စားၿပီးၿပီးခ်င္း သံပုရာရည္တစ္ခြက္ ေသာက္သုံးရန္လိုအပ္သည္။

· တညင္းသီးစားၿပီးေနာက္ ၀မ္းပုံမွန္သြားလၽွင္ ျပႆနာမရွိတတ္ေသာ္လည္း၊ ၀မ္းခ်ဳပ္ေလ့ရွိသူမ်ားက တညင္းသီး စားၿပီးေနာက္ ၀မ္းေပ်ာ့ေဆး ေသာက္ေပးသင့္ပါသည္။

· တညင္းသီး ႏွင့္ ဒူးရင္းသီးတို့ကို အခ်ိန္ကာလမျခားဘဲ ဆက္တိုက္စားမိပါက ေအာ့အန္တတ္သည္။

ေစတနာမ်ားစြာျဖင့္

ေဆာင္းပါးရွင္ တငၴကၳက္ေဇာ္ Tin Htet Htet Zaw ေပါက္ေပါက္